Zaparcia

Zaparcia w pigułce, czyli wszystko co należy wiedzieć o zaparciach.

Zdrowi ludzie wypróżniają się przeciętnie raz dziennie. Jeżeli czas przemieszania się stolca przez jelito grube jest znacznie dłuższy niż zwykle, a częstość wypróżnień wynosi mniej niż 3 na tydzień i towarzyszy temu uczucie dyskomfortu - niepełnego wypróżnienia, wówczas mamy do czynienia z zaparciami.

Skala problemu jest znaczna - szacuje się, że na tę dolegliwość cierpli (w zależności od kraju) od 25% do 50% populacji osób dorosłych. Również wśród najmłodszych nie należą one do rzadkości, występują bowiem u około 15% populacji dzieci. W krajach Europy Zachodniej są przyczyną około 5% wszystkich wizyt ambulatoryjnych oraz ponad 25% skierowań do gastroenterologów dziecięcych.

Przewlekłe problemy z oddawaniem stolca są wynikiem zaburzeń pracy przewodu pokarmowego, których przyczyną mogą być m.in.:

  • choroby: zespół jelita drażliwego, cukrzyca, niedoczynność tarczycy lub wady anatomiczne przewodu pokarmowego,
  • ciąża,
  • przyjmowane leki (antydepresyjne, przeciwpadaczkowe, diuretyki oraz paradoksalnie przeczyszczające - przewlekle przyjmowane)
  • zespół czynników społecznych i psychologicznych (nadmierny stres, pośpiech, brak dostępu do toalety, skrępowanie), których konsekwencją jest tłumienie odruchów defekacji;
  • nieracjonalne odchudzanie,
  • ograniczona ilość spożywanych produktów będących źródłem błonnika pokarmowego,
  • zbyt mała ilość wypijanych w ciągu dnia płynów,
  • niski poziom aktywności fizycznej → „siedzący tryb życia”

Jednak najczęstszą przyczyną zaparć jest dieta uboga w błonnik pokarmowy. Zaparcie nie jest chorobą, ale sygnałem niewłaściwie przebiegających procesów w organizmie. Nie należy lekceważyć tych stanów, gdyż przewlekłe zaparcia stanowią zagrożenie dla zdrowia, zwiększają bowiem ryzyko rozwoju nowotworów jelita grubego. Statystyki są okrutne – rak jelita stanowi III najczęściej diagnozowany nowotwór u mężczyzn i II (I rak sutka) u kobiet; Każdego roku na świecie odnotowuje się ponad milion nowych zachorowań na nowotwór jelita grubego, jednocześnie około 600 tys. zgonów z jego przyczyny.

Proponowanych sposobów na tzw. zatwardzenie jest wiele. Apteczne półki uginają się od środków mających na celu ułatwienie wypróżniania, są to m.in.: preparaty działające drażniąco na śluzówkę jelita (preparaty na bazie senesu, kory kruszyny), tym samym pobudzają ruchy perystaltyczne jelit. Niestety jest to jedynie działanie doraźne, które, w przypadku nadużycia, obarczone jest poważnymi konsekwencjami, w tym: bólami brzucha, ostra biegunką, odwodnieniem, osłabieniem mięśni (także serca) na skutek nadmiernego ubytku jonów potasu, białkomoczem i krwiomoczem. Zbyt częste stosowanie środków przeczyszczających może doprowadzić do uzależnienia z koniecznością zwiększenia dawki, co grozi atonią jelita (ustaniem ruchów) i nasileniem problemu zaparć.

Jedynym skutecznym, prostym i nieinwazyjnym sposobem na zdrowe jelita jest dieta obfitująca w błonnik pokarmowy (tzw. dieta bogatoresztkowa), który działa jak „szczotka” oczyszczająca jelito ze zbędnych (szkodliwych!) produktów przemiany materii. Do produktów wysokobłonnikowych zalicza się: produkty z pełnego ziarna, warzywa (szczególnie rośliny strączkowe), owoce i orzechy.

Warto wiedzieć, że dobrą i bezpieczną metodą uzupełnia diety w cenny błonnik są także preparaty będące naturalnym, skoncentrowanym źródłem błonnika pokarmowego dostępne w formie proszku, które przy odpowiedniej podaży płynów doskonale regulują pracę jelit.